Ontwikkeling van het gebit
 

ontwikkeling van het gebit

Raar maar waar: alle baby’s worden geboren met een melkgebit. Het is alleen nog niet zichtbaar omdat het verborgen zit onder het tandvlees. Slechts een enkeling – één op de tweeduizend baby’s – wordt geboren met een tand.

Melkgebit

Kinderen krijgen eerst een melkgebit, omdat hun mond nog te klein is voor volwassen tanden en kiezen. Als een kind zo’n jaar of zes is, zal het met wisselen beginnen. Omdat er toch nog gewisseld gaat worden, zou je misschien denken dat gaatjes in het melkgebit niet zo veel kwaad kunnen. Maar niets is minder waar. Het melkgebit legt de basis voor een gezonde ontwikkeling van het gebit: het blijvende gebit.

ontwikkeling van het melkgebitDe leeftijd waarop baby’s tanden krijgen verschilt een beetje per kind, dus maak je geen zorgen als het bij jouw kind net ietsje anders gaat. De tanden en kiezen van het melkgebit breken meestal in een bepaalde volgorde door.

Ergens tussen de zesde en negende maand komt de eerste melktand door en zo rond de tweede verjaardag is het melkgebit compleet. De eerste twee melktanden komen aan de onderkant in het midden tevoorschijn. Daarna volgen de twee middelste snijtanden in de bovenkaak. Iets later verschijnen ook de twee kleinere voortanden in de bovenkaak. En vanaf een maand of tien volgen de kleinere voortanden in de onderkaak.

Met ruim een jaar, maar soms ook pas met anderhalf jaar zal de eerste melkkies doorbreken. De laatste melkkies verschijnt in de regel tussen de 24 en 30 maanden. Een volledig melkgebit bestaat uit twaalf tanden en acht kiezen.

Ongemak tijdens de ontwikkeling van het gebit

Tijdens het doorkomen van de tanden en kiezen hebben veel baby’s last van kwijlen, rode wangen, dunne ontlasting of zelfs schrale billen. Ze zijn over het algemeen wat pieperig, een beetje uit hun doen en slapen veelal slecht. Bij het doorbreken oefent de nieuwe tand of kies druk uit op het tandvlees, en dat is natuurlijk best pijnlijk. Dit ongemak is van alle tijden. De Engelse schrijver Charles Dickens (1836-1870), bekend van Oliver Twist en zelf vader van negen kinderen, schrijft in zijn boek The Haunted Man:

“Deze baby had de eigenaardigheid dat ze altijd bezig was met tanden krijgen.”

Volgens Dickens wordt op alles gesabbeld:

“Handvatten van paraplu’s en wandelstokken, de vingers van het gehele gezin, nootmuskaatraspen, korsten, deurknoppen, kachelpoken (…)”. Niks blijkt te helpen, want hij besluit: “Er wordt gezegd dat het kind weer zichzelf zou worden als de tand door was, maar de tand kwam niet door en het kind bleef iemand anders.”

Gelukkig worden kinderen in het echte leven snel weer zichzelf zodra de tand door is. Bovendien heb je tegenwoordig de meest geavanceerde bijtspeeltjes. Laat je kind lekker kauwen op een bijtring. Het is nog fijner als deze een beetje koud is. Leg hem dus voor gebruik in de koelkast. Mocht sabbelen op een ring niet afdoende zijn, dan kun je de plek waar de tand moet doorkomen insmeren met een verkoelende tandgel of met speciale druppeltjes. Meestal is de plaats waar de tand moet doorbreken een beetje rood en gezwollen, en soms voel je al een hard puntje zitten.

Melk?

Waarom heet het melkgebit eigenlijk melkgebit? Het antwoord is heel simpel: melktanden zijn hagelwit en een stuk witter dan volwassen tanden. Kortom ze zijn zo wit als melk. Die witte kleur ontstaat doordat de glazuurlaag nog erg dun is, waardoor het witte tandbeen goed is te zien. Een andere verklaring, namelijk dat baby’s veel melk drinken is onwaarschijnlijk. De eerste tand komt doorgaans met vijf à zes maanden tevoorschijn en dat is ook het moment dat baby’s toe zijn aan vast voedsel en juist niet meer louter op melk zijn aangewezen.

Blijvende gebit

De meeste kinderen vinden het reuze deftig als ze beginnen met wisselen en zullen graag hun wiebeltanden of hun fietsenrekje laten zien. Het betekent dat ze al weer een beetje groter worden. Meestal zitten ze er een beetje mee te spelen of te wiebelen: met hun tong en soms met hun vingers. Daar is niets op tegen. Het gaat op een heel natuurlijke manier. Evenals bij het melkgebit zal het doorbreken van het blijvende gebit volgens een bepaald patroon gaan.

ontwikkeling van het gebit babyVoordat er met wisselen wordt begonnen, staan de permanente tanden en kiezen al een tijdje in de startblokken onder het melkgebit. De nieuwe tand of kies zal op een gegeven moment tegen de wortel van de melktand of melkkies gaan aanduwen. Hierbij komt een stofje vrij dat de wortel van de melktand of – kies langzaam oplost. De tand of kies raakt vervolgens los en valt er dan meestal gemakkelijk uit.

Met de leeftijd van ongeveer zes jaar zullen kinderen met wisselen beginnen. Schrik niet: de blijvende tanden en kiezen zijn wat geler van kleur. De onderste snijtanden zijn het eerst aan de beurt. Wat overigens minder bekend is dat met zes jaar ook de eerste blijvende kiezen doorbreken, zonder dat er echt gewisseld wordt. Vaak wordt zo’n blijvende kies niet eens opgemerkt, omdat er immers geen melkkies is uitgevallen. Deze blijvende kiezen breken achter de achterste melkkiezen door. Als je kind ongeveer twaalf is – de kaak heeft dan inmiddels meer ruimte – breken nog eens vier grote blijvende kiezen door. De kiezen die met ongeveer zes en twaalf jaar doorbreken worden ‘molaren’ genoemd: de maalstenen van het gebit. Wanneer deze kiezen zijn doorgebroken is het blijvende gebit compleet. Een volledig blijvend gebit bestaat uit twaalf tanden en zestien kiezen, de verstandskiezen niet meegerekend.

Pijn

Soms kan een kind bij het doorkomen van een nieuwe kies of tand klagen over pijn. Vooral het krijgen van een kies kan een onaangenaam gevoel geven. Vaak ziet het tandvlees er rood en opgezwollen uit. Maar ook een tand die niet snel los komt kan erg irritant zijn. Vooral bij het eten en bij het poetsen kunnen kinderen daar last van hebben. Een speciale tandenborstel voor het wisselgebit is dan een enorme uitkomst. Kinderparacetamol kan eventueel de pijn wat verlichten. Als de pijn lang aanhoudt of als de melktand of – kies erg lang blijft wiebelen en niet los gaat, kun je het beste even naar de tandarts gaan.

Bron: www.ivorenkruis.nl en www.acta.nl